Vikipedii vepwiki http://vep.wikipedia.org/wiki/P%C3%A4lehtpol%E2%80%99 MediaWiki 1.25wmf4 first-letter Media Specialine Lodu Kävutai Lodu kävutajas Vikipedii Paginad Vikipedii Fail Lodu failas MediaWiki Lodu MediaWikiš Šablon Lodu šablonas Abu Lodu abus Kategorii Lodu kategorijas Moodul Mooduli arutelu 0 364 60959 60958 2014-10-27T17:12:11Z Koiravva 1717 {{Valdkund | Nimi = Latvijan Tazovaldkund<br />Latvijas Republika | Valdkundznam = Coat of Arms of Latvia.svg | Flag = Flag of Latvia.svg | Valdkundznam text = Latvijan valdkundznam | Flag text = Latvijan flag | Pälidn = Rig | Eläjiden lugu = 1.997.500<ref>[http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html Latvijan ristitišt (vn. 2014 semendkun 1. päivän). — Latvijan statistikan keskuzbüro (Csb.gov.lv).] {{ref-en}}</ref> | Voz' = 2013 | Pind = 64.589 | Kart = EU-Latvia.svg | Kel' = [[latvijan kel'|latvijan]] | Valdkundan pämez' = [[Berzin'š Andris|Andris Berzin'š]] | Päministr = [[Straujuma Laimdota|Laimdota Staujuma]] | Religii = [[hristanuskond]] | Valüt = [[evro]] (EUR) | Internet-domen = [[.lv]]<ref>Mugažo [[.eu]] kuti [[EÜ]]:n ühtnii.</ref> | Telefonkod = +371 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+2,<br />kezal [[UTC]]+3 }} '''Latvii''' vai '''Lätänma''' ([[latvijan kel'|latv.]]: ''Latvija''), oficialižikš '''Latvijan Tazovaldkund''' ([[latvijan kel'|latv.]] ''Latvijas Republika'') — valdkund [[Pohjoiževrop]]as, [[Baltijan meri|Baltijan meren]] randal. [[EÜ]]:n ühtnii. Pälidn da kaikiš suremb lidn om [[Rig]]. Latvijan oma mavaldkundröunad [[Estinma]]nke pohjoižes, [[Venäma]]nke päivnouzmas, [[Vaugedvenäma]]nke suvipäivnouzmas da [[Litvanma]]nke suves. Sen päivlaskmaižed da pohjoižpäivlaskmaižed randad lainištab [[Baltijan meri]]. == Istorii == == Politine sistem == Ohjandusen form om [[parlamentine tazovaldkund]]. Käskusenandai organ om üks'kodine parlament — Latvijan Suim ([[latvijan kel'|latv.]] ''Saeima''), kudamban 100 ühtnijan Latvijan rahvahanikad täuziden oiktusidenke valitas 4 vodeks. Valdkundan pämez' om valitud Suimal prezident (latv. ''Valsts prezidents''), hänen valdatusiden strok om 4 vot (toižen strokun om voimuz). == Geografijan andmused == == Eläjad == Latvijas om 77 lidnad. Latvijan järedad lidnad (enamba 50 tuh. rist., 2010): [[Rig]], [[Daugavpils]], [[Lepai]], [[Elgav]], [[Jurmal]]. == Ižanduz == == Homaičendad == <references /> == Irdkosketused == * [http://www.president.lv/?lng=en Latvijan prezidentan sait.] {{ref-lv}} {{ref-ru}} {{ref-en}} * [http://www.saeima.lv/en Latvijan parlamentan sait.] {{ref-lv}} {{ref-en}} {{ref-fr}} * [http://www.mk.gov.lv/en/?lang=1 Latvijan ohjastusen oficialine sait.] {{ref-lv}} {{ref-ru}} {{ref-en}} * [http://www.am.gov.lv/en/ Latvijan Röunantagaižiden azjoiden ministrusen oficialine sait.] {{ref-lv}} {{ref-ru}} {{ref-en}} * [http://www.csb.gov.lv/en Latvijan valdkundaližen statistikan radnikoičendan sait.] {{ref-lv}} {{ref-en}} * [http://www.bank.lv/en/ Latvijan Bankan sait.] {{ref-lv}} {{ref-en}} * [http://www.latviatourism.lv/ Latvijan Turizman valdkundaližen agentusen sait.] {{ref-lv}} {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-de}} {{ref-ja}} {{Evrop}} {{stub}} [[Kategorii:Latvii| ]] 5z62iv7yjktcnjw46ncdpdfo5cdbtql wikitext text/x-wiki 0 9326 60960 60951 2014-10-27T18:23:21Z Koiravva 1717 {{1000}} [[Fail:World Time Zones Map.png|thumb|right|500px|Man aigvöd.]] '''Aigvö'''-tärtusel om kaks' päznamoičendad: * '''Geografine aigvö''' — märitud sarg mapindal 15° levette (±7,5° keskmeridianaspäi). [[Grinvičan meridian]] om noländen aigvön keskmeridian. * '''Administrativine vö''' ('''[[aigzon]]''') — mapindan taho märitud administrativižen aiganke erasen käskusen mödhe. Aigvöid voidas erineda datan mödhe: ozutesikš, [[UTC-10:000]] da [[UTC+14:00]] — ned oma erazvuiččed vöd datan mödhe, hot' niil om ühtejitte [[päivesen aig]]. Aigvöd (aigzonad — [[anglijan kel'|angl.]] ''time zones'') homaitas [[Ma]]n punondan ičeze värtmudes ümbri. Niiden formiruind märičeb territorijad ühtejiččiden [[sijaline aig|sijaližen aiganke]] muga, miše aigan erinend oliži ühten časun kerdoiš. Kožmuz oli tehtud sen polhe, miše panihe 24 administrativišt aigvöd, kaikutte nenišpäi sijadase läz geografišt aigvöd. Lugustusen augčokkoim om [[Grinvičan meridian]] (nolänz' meridian, [[UTC±00:00|noländen aigvön]] keskmeridian, augotižmeridian). Nügüd' aig panese [[mail'man koordiniruidud aig|mail'man koordiniruidud aigan]] abul (UTC), kudambad ottihe [[keskmäine aig Grinvičan mödhe|Grinvičan aigan]] (GMT) sijas. UTC-pordhišt om [[rahvahidenkeskeine atomaig|atomaigan]] (TAI) tazomärašt pordhištod aluseks, se sättub enamba rahvahanikoiden kävutandan täht. Aigvöd mašurudme znamoitas pozitivižeks (päivnouzmpolehe noländes meridianaspäi) vai negativižeks (päivlaskmpolehe) sirdandaks UTC:aspäi. UTC:ha sidotud sirdand vajehtase sijidme [[kezaline aig|kezaližhe aigha]] kändusenke. [[Pohjoižnaba|Pohjoiž]]- da [[Suvinaba|Suvinaboil]] meridianad vasttase ühtel čokkoimel, sigä «aigvö»- da «sijaline aig»-tärtused oma hamatomad. Mannaboil pidab kävutada [[mail'man aig|mail'man aigad]], no Suvinabal, kus [[Amundsen—Skott (antarktine stancii)|Amundsen-Skott]]-stancii om olmas, kävutadas [[Uz' Merima|Uden Zelandijan]] aigad. == Aigvöiden istorii == Edel aigvöiden otandan kaikutte lidn kävuti ičeze [[sijaline aig päiväižen mödhe]]. Nece aig rippui geografižes pidusespäi. XIX. voz'sadan lopus standartižen sigan sistem oli ottud panemha järgendamatomuden lopud. Raudteverkoiden šingotez vei mugošt standartad tarbhaižusele, sikš ku [[jonuz|jonusiden]] likumižen grafikad tegihe kaikuččes lidnas sijaližen aigan mödhe, ka se kucuiži sättumatomut, segoid da avarijoid. Aigan standartizacijan ezmäižed projektad sünduihe da panihe eloho [[Sur' Britanii|Sures Britanijas]], sihe kacmata, miše nece valdkund sijadase ühtel aigvöl. === Sur' Britanii === Sijaližen aigan sättumatomuz oli pit'kan aigan [[British Rail|Britanižiden raudteiden]] segaks. Nece organizacii tariči ohjastusele unificiruida aig kaiken valdkundan territorijal. Uil'jam Haid Vollaston-doktor (1766-1828) andoi augmeletusen, sidä Abraham Follett Osler (1808-1903) jätksi. Aig panihe [[Grinvič]]an mödhe ([[anglijan kel'|angl.]] ''Greenwich Mean Time'', GMT), sidä hätken nimitihe «Londonan aig»:aks. Vl 1840 Sur' Päivlaskmaine Raudte kävuti «Londonan aig»:ad ezmäižeks. Vodele 1847 äi toižid raudtekompanijoid ottihe necen ühthižen aigan augotamižeks. Vl 1847 sügüz'kun 22. päivän Lugustusiden Raudtekodi (märiči kaiken sarakon standartid) rekomendui panda aig Grinvičan mödhe kaikil raudtestancijoil, Počtan päradnikoičendan laskendan mödhe. Mugoine aigan udištamine tegihe vl 1847 tal'vkun 1. päivän. Vl 1852 elokun 23. päivän aigan signalad oliba oigetud [[telegraf]]an abul ezmäižen kerdan [[Grinvičan observatorii|Kunigahan Grinvičan observatorijaspäi]]. Tarkoiktoid [[hronometr]]id edhepandud Grinvičan aiganke kävutihe [[časud|časuid]] sinhroniziruimha. Vodele [[1855. voz'|1855]] Suren Britanijan časuiden enambuz oli edhepandud Grinvičan aigan mödhe, no uz' aig tegihe oficialižikš kaiked Britanijadme käskusen otandan jäl'ghe vl 1880 elokun 2. päivän — «Akt aigan lugendas». === Aigvöhišton leviganduz kaiked mail'madme === Kanadalaine [[Fleming Sendford|Sendford Fleming]]-ser da raudteiden inžener oli ezmäižen mehen aigvöiden šingoteses kaiked mirudme da aigan kaičendas. Vl 1879 uhokun 8. päivän hän pidi ezinendan konferencijan aigan, kudamb oli männu Kanadan institutas [[Toronto]]-lidnas. Fleming lugi muga, miše ühthižen aigan problem om globaline i sidä ei voi pätta aigvöiden jurdundal vaiše Pohjoižamerikan territorijal. Nece tedomez' avaiži ičeze mel'pideged erazvuiččiden rahvahidenkeskeižiden konferencijoiden aigan. Hänen augtaričendad 24 mail'man aigvönes lugetihe elohomänmatomaks molembad ohjastused da tedomehed, se oli ani uz' da originaline meletuz. Vl [[1884. voz'|1884]] redukus [[Rahvahidenkeskeine meridialine konferencii]] [[Vašington (lidn)|Vašington-lidnas (Kolumbijan federaline ümbrik)]] kerazi 41 ezitajad 25 mail'man valdkundaspäi ümbripagižmaha aigan märičendan problemoid. Ottihe pätandoid konferencijan satuseks, alleanttud oma niiden keskes: * Rekomendacii kävutada ühthišt mail'man meridianad aigan auglugendaks. * Rekomenduihe otta mugoižeks ühthižeks meridianaks [[Grinvičan observatorii|Grinvičan observatorijan]] päteleskopad läbitai meridian. * Pidust lugetas neciš meridianaspäi päivnouzm- da päivlaskmpolihe, molembiš poliš om 180°. * Rekomendacii kaikiden valdkundoiden täht otmaha universališt päiväd, sidä märitihe päiväižen aigaks, kudamb zavodiše kesköl Grinvičas da mülüb 24 časud. * Navigacižed da astronomižed päiväd (päivesed) kaikjal zavodidas [[keskö]]l, eile [[keskpäiv]]äl (keskpäiväl oli edel sidä). * Tarbiž abutada kaikile tehnižile tedoidusile, kudambad levitadas [[metrine märišt|decimaližen märišton]] kävutandad jagamha aigad da avarut. Nened pätandad oliba vahvištadud 22 valdkundal ([[Dominikanine Tazovaldkund]] änesti vasthapäi, [[Francii]] da [[Brazilii]] pidihe änestusespäi). Edel [[1929. voz'|1929. vot]] valdkundoiden enambuz oti kerdašt ühten časunke aigvöd, no nügüd'aigan-ki om severz' Grinvičan časuidenke eile kerdoiš aigvöid. === Venäma da Nevondkundaline Ühtištuz === Vl 1884 [[Struve Otto|Otto Struve]]-astronom edesti Venälašt imperijad Rahvahidenkeskeižen meridialižen konferencijan aigan. Hän ičeze satusenladindas arvosteli negativižikš aigvöiden projektad. Venäman ohjastuz ei olend ühtneškandenu rahvahidenkeskeižhe sistemha, sišpäi ei olend olmas aigvöid Venämas ani [[Redukun revolücii|Redukun revolücijhasai]]. Vl 1919 [[VNFST:n Rahvahaližiden Komissariden Nevondkund]] käski alajagada valdkundad 11 aigvöhö<ref>[http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_441.htm Постановление от 8 февраля 1919 года «О введении счёта времени по международной системе часовых поясов».] {{ref-ru}}</ref>, Evropas da Päivlaskmaižes Sibiriš — röunoidenke päazjas jogidme da raudteidme. Sen jäl'ghe vozil 1956<ref>Решение Междуведомственной комиссии единой службы времени при Комитете стандартов, мер и измерительных приборов при Совете Министров СССР от 28 мая 1956 года «Об установлении новых границ часовых поясов на территории СССР». {{ref-ru}}</ref>, 1980<ref>Постановление Совмина СССР от 24.10.1980 № 925 «О порядке исчисления времени на территории СССР». {{ref-ru}}</ref> da 1992<ref>Постановление Правительства РФ от 8 января 1992 г. № 23 «О порядке исчисления времени на территории Российской Федерации» {{ref-ru}}</ref> nenid röunoid vajehtihe sijaližen topografijan da administrativižiden röunoiden tagut. == Aigvöd avol'jaižel merel == Vodele [[1920. voz'|1920]] kaik laivad merol eliba todesižen (astronomižen) sijaližen aigan mödhe. Ned panihe častomaraižid öl vai päidusel muga, miše časuil oliži 12 («keskpäiv») laivmeridianad Päiväižen läbitusen aigan. Sen täht lugetihe laivan pigut da ted. Vl 1917 Angliž-Francine «Aigan kaičendha näht avol'jaižel merel»-konferencii rekomendui kaikile (soda- vai ei) olijoile merol laivile pidamha aigvöiden standartad. Ku laiv oli erasen valdkundan territorialižil vezil, ka se pidi necen valdkundan standartišt aigad. Laivan tulendan toižhe aigvöhö jäl'ghe kapitanal oli laskend sirta laivan častomarašt vai ei — kut hän tahtoi. Voziden 1920 da 1925 keskes flotilijoiden enambuz oti aigvöid da nenid ohjandimid kävutamha, no vaiše erased ripmatomad torgovanad tegihe sidä-žo edel Tošt mail'man sodad. Laivan časuiš da päivitajankirjoiš aig ozutihe «aigvönen ümbrikirjutamižen» ühtes. == Homaičendad == <references /> [[Kategorii:Aigvöd]] 3k566p2uzagnmgcpo8ofdt7864n6xyz wikitext text/x-wiki 60962 60960 2014-10-27T19:13:53Z Koiravva 1717 {{1000}} [[Fail:World Time Zones Map.png|thumb|right|500px|Man aigvöd.]] '''Aigvö'''-tärtusel om kaks' päznamoičendad: * '''Geografine aigvö''' — märitud sarg mapindal 15° levette (±7,5° keskmeridianaspäi). [[Grinvičan meridian]] om noländen aigvön keskmeridian. * '''Administrativine vö''' ('''[[aigzon]]''') — mapindan taho märitud administrativižen aiganke erasen käskusen mödhe. Aigvöid voidas erineda datan mödhe: ozutesikš, [[UTC-10:000]] da [[UTC+14:00]] — ned oma erazvuiččed vöd datan mödhe, hot' niil om ühtejitte [[päivesen aig]]. Aigvöd (aigzonad — [[anglijan kel'|angl.]] ''time zones'') homaitas [[Ma]]n punondan ičeze värtmudes ümbri. Niiden formiruind märičeb territorijad ühtejiččiden [[sijaline aig|sijaližen aiganke]] muga, miše aigan erinend oliži ühten časun kerdoiš. Kožmuz oli tehtud sen polhe, miše panihe 24 administrativišt aigvöd, kaikutte nenišpäi sijadase läz geografišt aigvöd. Lugustusen augčokkoim om [[Grinvičan meridian]] (nolänz' meridian, [[UTC±00:00|noländen aigvön]] keskmeridian, augotižmeridian). Nügüd' aig panese [[mail'man koordiniruidud aig|mail'man koordiniruidud aigan]] abul (UTC), kudambad ottihe [[keskmäine aig Grinvičan mödhe|Grinvičan aigan]] (GMT) sijas. UTC-pordhišt om [[rahvahidenkeskeine atomaig|atomaigan]] (TAI) tazomärašt pordhištod aluseks, se sättub enamba rahvahanikoiden kävutandan täht. Aigvöd mašurudme znamoitas pozitivižeks (päivnouzmpolehe noländes meridianaspäi) vai negativižeks (päivlaskmpolehe) sirdandaks UTC:aspäi. UTC:ha sidotud sirdand vajehtase sijidme [[kezaline aig|kezaližhe aigha]] kändusenke. [[Pohjoižnaba|Pohjoiž]]- da [[Suvinaba|Suvinaboil]] meridianad vasttase ühtel čokkoimel, sigä «aigvö»- da «sijaline aig»-tärtused oma hamatomad. Mannaboil pidab kävutada [[mail'man aig|mail'man aigad]], no Suvinabal, kus [[Amundsen—Skott (antarktine stancii)|Amundsen-Skott]]-stancii om olmas, kävutadas [[Uz' Merima|Uden Zelandijan]] aigad. == Aigvöiden istorii == Edel aigvöiden otandan kaikutte lidn kävuti ičeze [[sijaline aig päiväižen mödhe]]. Nece aig rippui geografižes pidusespäi. XIX. voz'sadan lopus standartižen sigan sistem oli ottud panemha järgendamatomuden lopud. Raudteverkoiden šingotez vei mugošt standartad tarbhaižusele, sikš ku [[jonuz|jonusiden]] likumižen grafikad tegihe kaikuččes lidnas sijaližen aigan mödhe, ka se kucuiži sättumatomut, segoid da avarijoid. Aigan standartizacijan ezmäižed projektad sünduihe da panihe eloho [[Sur' Britanii|Sures Britanijas]], sihe kacmata, miše nece valdkund sijadase ühtel aigvöl. === Sur' Britanii === Sijaližen aigan sättumatomuz oli pit'kan aigan [[British Rail|Britanižiden raudteiden]] segaks. Nece organizacii tariči ohjastusele unificiruida aig kaiken valdkundan territorijal. Uil'jam Haid Vollaston-doktor (1766-1828) andoi augmeletusen, sidä Abraham Follett Osler (1808-1903) jätksi. Aig panihe [[Grinvič]]an mödhe ([[anglijan kel'|angl.]] ''Greenwich Mean Time'', GMT), sidä hätken nimitihe «Londonan aig»:aks. Vl 1840 Sur' Päivlaskmaine Raudte kävuti «Londonan aig»:ad ezmäižeks. Vodele 1847 äi toižid raudtekompanijoid ottihe necen ühthižen aigan augotamižeks. Vl 1847 sügüz'kun 22. päivän Lugustusiden Raudtekodi (märiči kaiken sarakon standartid) rekomendui panda aig Grinvičan mödhe kaikil raudtestancijoil, Počtan päradnikoičendan laskendan mödhe. Mugoine aigan udištamine tegihe vl 1847 tal'vkun 1. päivän. Vl 1852 elokun 23. päivän aigan signalad oliba oigetud [[telegraf]]an abul ezmäižen kerdan [[Grinvičan observatorii|Kunigahan Grinvičan observatorijaspäi]]. Tarkoiktoid [[hronometr]]id edhepandud Grinvičan aiganke kävutihe [[časud|časuid]] sinhroniziruimha. Vodele [[1855. voz'|1855]] Suren Britanijan časuiden enambuz oli edhepandud Grinvičan aigan mödhe, no uz' aig tegihe oficialižikš kaiked Britanijadme käskusen otandan jäl'ghe vl 1880 elokun 2. päivän — «Akt aigan lugendas». === Aigvöhišton leviganduz kaiked mail'madme === Kanadalaine [[Fleming Sendford|Sendford Fleming]]-ser da raudteiden inžener oli ezmäižen mehen aigvöiden šingoteses kaiked mirudme da aigan kaičendas. Vl 1879 uhokun 8. päivän hän pidi ezinendan konferencijan aigan, kudamb oli männu Kanadan institutas [[Toronto]]-lidnas. Fleming lugi muga, miše ühthižen aigan problem om globaline i sidä ei voi pätta aigvöiden jurdundal vaiše Pohjoižamerikan territorijal. Nece tedomez' avaiži ičeze mel'pideged erazvuiččiden rahvahidenkeskeižiden konferencijoiden aigan. Hänen augtaričendad 24 mail'man aigvönes lugetihe elohomänmatomaks molembad ohjastused da tedomehed, se oli ani uz' da originaline meletuz. Vl [[1884. voz'|1884]] redukus [[Rahvahidenkeskeine meridialine konferencii]] [[Vašington (lidn)|Vašington-lidnas (Kolumbijan federaline ümbrik)]] kerazi 41 ezitajad 25 mail'man valdkundaspäi ümbripagižmaha aigan märičendan problemoid. Ottihe pätandoid konferencijan satuseks, alleanttud oma niiden keskes: * Rekomendacii kävutada ühthišt mail'man meridianad aigan auglugendaks. * Rekomenduihe otta mugoižeks ühthižeks meridianaks [[Grinvičan observatorii|Grinvičan observatorijan]] päteleskopad läbitai meridian. * Pidust lugetas neciš meridianaspäi päivnouzm- da päivlaskmpolihe, molembiš poliš om 180°. * Rekomendacii kaikiden valdkundoiden täht otmaha universališt päiväd, sidä märitihe päiväižen aigaks, kudamb zavodiše kesköl Grinvičas da mülüb 24 časud. * Navigacižed da astronomižed päiväd (päivesed) kaikjal zavodidas [[keskö]]l, eile [[keskpäiv]]äl (keskpäiväl oli edel sidä). * Tarbiž abutada kaikile tehnižile tedoidusile, kudambad levitadas [[metrine märišt|decimaližen märišton]] kävutandad jagamha aigad da avarut. Nened pätandad oliba vahvištadud 22 valdkundal ([[Dominikanine Tazovaldkund]] änesti vasthapäi, [[Francii]] da [[Brazilii]] pidihe änestusespäi). Edel [[1929. voz'|1929. vot]] valdkundoiden enambuz oti kerdašt ühten časunke aigvöd, no nügüd'aigan-ki om severz' Grinvičan časuidenke eile kerdoiš aigvöid. === Venäma da Nevondkundaline Ühtištuz === Vl 1884 [[Struve Otto|Otto Struve]]-astronom edesti Venälašt imperijad Rahvahidenkeskeižen meridialižen konferencijan aigan. Hän ičeze satusenladindas arvosteli negativižikš aigvöiden projektad. Venäman ohjastuz ei olend ühtneškandenu rahvahidenkeskeižhe sistemha, sišpäi ei olend olmas aigvöid Venämas ani [[Redukun revolücii|Redukun revolücijhasai]]. Vl 1919 [[VNFST:n Rahvahaližiden Komissariden Nevondkund]] käski alajagada valdkundad 11 aigvöhö<ref>[http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_441.htm Постановление от 8 февраля 1919 года «О введении счёта времени по международной системе часовых поясов».] {{ref-ru}}</ref>, Evropas da Päivlaskmaižes Sibiriš — röunoidenke päazjas jogidme da raudteidme. Sen jäl'ghe vozil 1956<ref>Решение Междуведомственной комиссии единой службы времени при Комитете стандартов, мер и измерительных приборов при Совете Министров СССР от 28 мая 1956 года «Об установлении новых границ часовых поясов на территории СССР». {{ref-ru}}</ref>, 1980<ref>Постановление Совмина СССР от 24.10.1980 № 925 «О порядке исчисления времени на территории СССР». {{ref-ru}}</ref> da 1992<ref name=":1">Постановление Правительства РФ от 8 января 1992 г. № 23 «О порядке исчисления времени на территории Российской Федерации» {{ref-ru}}</ref> nenid röunoid vajehtihe sijaližen topografijan da administrativižiden röunoiden tagut. Äjan paksumba regionad (vai regionan palad) kävutaškanziba läheližen (päivlaskmaižen tobjimalaz) aigvönen aigad aigvöiden röunoiden oficialižita vajehtusita. Mugoižen radon znamasine pala kirjutadud laskendoikš ohjastusen käskuses vl 1992 vilukun 8. päivälpäi<ref name=":1"/>. Vl 2010 keväz'kun 28. päivän möst mugošt tegihe, [[Venälaine Federacii|VF]]:n 5 regionad kävutaškanziba läheližen päivlaskmaižen aigvön sijališt aigad. Aigvöd oliba olmas oficialižikš vhesai 2011. Vl 2011 «Aigan lugendas»-käskuz tuli väghe, siš om uz' '''[[aigzon]]'''-tärtuz, kudamb erineb vähän '''aigvö'''-tärtusenke. Ohjastusen käskusen mödhe vlpäi 2011 elokun 31. päivälpäi<ref>Постановление от 31 августа 2011 г. № 725 «О составе территорий, образующих каждую часовую зону, и порядке исчисления времени в часовых зонах, а также о признании утратившими силу отдельных постановлений Правительства Российской Федерации» {{ref-ru}}</ref>, VF:n territorijal pandud 9 aigzonad. Vl 2014 heinkun 1. päivän käskust toižetihe. Vajehtused kosketiba aigzonoiden röunoid. Käskusen mödhe<ref>[http://pravo.gov.ru:8080/page.aspx?111660 Система официального опубликования правовых актов в электронном виде.] {{ref-ru}}</ref>, vl 2014 redukun 26. päivän častomarašt veihe ühtes časus tagaze üks'kerdaižikš da kaikeks aigaks («tal'veližeks» aigaks)<ref>Dekretaig pördutihe faktižešti, hot' käskuses necidä tärtust eile. Dekretaigan mödhe NSTÜ eli vozil 1930-1980.</ref>. == Aigvöd avol'jaižel merel == Vodele [[1920. voz'|1920]] kaik laivad merol eliba todesižen (astronomižen) sijaližen aigan mödhe. Ned panihe častomaraižid öl vai päidusel muga, miše časuil oliži 12 («keskpäiv») laivmeridianad Päiväižen läbitusen aigan. Sen täht lugetihe laivan pigut da ted. Vl 1917 Angliž-Francine «Aigan kaičendha näht avol'jaižel merel»-konferencii rekomendui kaikile (soda- vai ei) olijoile merol laivile pidamha aigvöiden standartad. Ku laiv oli erasen valdkundan territorialižil vezil, ka se pidi necen valdkundan standartišt aigad. Laivan tulendan toižhe aigvöhö jäl'ghe kapitanal oli laskend sirta laivan častomarašt vai ei — kut hän tahtoi. Voziden 1920 da 1925 keskes flotilijoiden enambuz oti aigvöid da nenid ohjandimid kävutamha, no vaiše erased ripmatomad torgovanad tegihe sidä-žo edel Tošt mail'man sodad. Laivan časuiš da päivitajankirjoiš aig ozutihe «aigvönen ümbrikirjutamižen» ühtes. Toižin sanoin, časuiden lugumär ozutihe ližadamha vönen aigha keskmäižen aigan Grinvičan mödhe (GMT) sandan täht. Grinvičan aigvön nol', negativižed znamoičendad -1...-12 luguidenke päivlaskmaižiden aigvöiden täht da pozitivižed (1...12) — päivnouzmaižiden täht (tarkoiged valdkundan aig) kävutihe ezmäižen kerdan arni laivištol. Aigvöiden rahvahidenkeskeižed röunad kuivudme mändas zigzaganvuiččikš. Niid erineden, rahvahidenkeskeižed aigvöiden meriröunad mändas meridianidme, päiči valdkundoiden territorialižiš veziš. == Homaičendad == <references /> [[Kategorii:Aigvöd]] s2ybkd49kxs5ytizpcaofgjle6qtcd2 wikitext text/x-wiki 60963 60962 2014-10-27T19:17:49Z Koiravva 1717 {{1000}} [[Fail:World Time Zones Map.png|thumb|right|500px|Man aigvöd.]] '''Aigvö'''-tärtusel om kaks' päznamoičendad: * '''Geografine aigvö''' — märitud sarg mapindal 15° levette (±7,5° keskmeridianaspäi). [[Grinvičan meridian]] om noländen aigvön keskmeridian. * '''Administrativine vö''' ('''[[aigzon]]''') — mapindan taho märitud administrativižen aiganke erasen käskusen mödhe. Aigvöid voidas erineda datan mödhe: ozutesikš, [[UTC-10:00]] da [[UTC+14:00]] — ned oma erazvuiččed vöd datan mödhe, hot' niil om ühtejitte [[päivesen aig]]. Aigvöd (aigzonad — [[anglijan kel'|angl.]] ''time zones'') homaitas [[Ma]]n punondan ičeze värtmudes ümbri. Niiden formiruind märičeb territorijad ühtejiččiden [[sijaline aig|sijaližen aiganke]] muga, miše aigan erinend oliži ühten časun kerdoiš. Kožmuz oli tehtud sen polhe, miše panihe 24 administrativišt aigvöd, kaikutte nenišpäi sijadase läz geografišt aigvöd. Lugustusen augčokkoim om [[Grinvičan meridian]] (nolänz' meridian, [[UTC±00:00|noländen aigvön]] keskmeridian, augotižmeridian). Nügüd' aig panese [[mail'man koordiniruidud aig|mail'man koordiniruidud aigan]] abul (UTC), kudambad ottihe [[keskmäine aig Grinvičan mödhe|Grinvičan aigan]] (GMT) sijas. UTC-pordhišt om [[rahvahidenkeskeine atomaig|atomaigan]] (TAI) tazomärašt pordhištod aluseks, se sättub enamba rahvahanikoiden kävutandan täht. Aigvöd mašurudme znamoitas pozitivižeks (päivnouzmpolehe noländes meridianaspäi) vai negativižeks (päivlaskmpolehe) sirdandaks UTC:aspäi. UTC:ha sidotud sirdand vajehtase sijidme [[kezaline aig|kezaližhe aigha]] kändusenke. [[Pohjoižnaba|Pohjoiž]]- da [[Suvinaba|Suvinaboil]] meridianad vasttase ühtel čokkoimel, sigä «aigvö»- da «sijaline aig»-tärtused oma hamatomad. Mannaboil pidab kävutada [[mail'man aig|mail'man aigad]], no Suvinabal, kus [[Amundsen—Skott (antarktine stancii)|Amundsen-Skott]]-stancii om olmas, kävutadas [[Uz' Merima|Uden Zelandijan]] aigad. == Aigvöiden istorii == Edel aigvöiden otandan kaikutte lidn kävuti ičeze [[sijaline aig päiväižen mödhe]]. Nece aig rippui geografižes pidusespäi. XIX. voz'sadan lopus standartižen sigan sistem oli ottud panemha järgendamatomuden lopud. Raudteverkoiden šingotez vei mugošt standartad tarbhaižusele, sikš ku [[jonuz|jonusiden]] likumižen grafikad tegihe kaikuččes lidnas sijaližen aigan mödhe, ka se kucuiži sättumatomut, segoid da avarijoid. Aigan standartizacijan ezmäižed projektad sünduihe da panihe eloho [[Sur' Britanii|Sures Britanijas]], sihe kacmata, miše nece valdkund sijadase ühtel aigvöl. === Sur' Britanii === Sijaližen aigan sättumatomuz oli pit'kan aigan [[British Rail|Britanižiden raudteiden]] segaks. Nece organizacii tariči ohjastusele unificiruida aig kaiken valdkundan territorijal. Uil'jam Haid Vollaston-doktor (1766-1828) andoi augmeletusen, sidä Abraham Follett Osler (1808-1903) jätksi. Aig panihe [[Grinvič]]an mödhe ([[anglijan kel'|angl.]] ''Greenwich Mean Time'', GMT), sidä hätken nimitihe «Londonan aig»:aks. Vl 1840 Sur' Päivlaskmaine Raudte kävuti «Londonan aig»:ad ezmäižeks. Vodele 1847 äi toižid raudtekompanijoid ottihe necen ühthižen aigan augotamižeks. Vl 1847 sügüz'kun 22. päivän Lugustusiden Raudtekodi (märiči kaiken sarakon standartid) rekomendui panda aig Grinvičan mödhe kaikil raudtestancijoil, Počtan päradnikoičendan laskendan mödhe. Mugoine aigan udištamine tegihe vl 1847 tal'vkun 1. päivän. Vl 1852 elokun 23. päivän aigan signalad oliba oigetud [[telegraf]]an abul ezmäižen kerdan [[Grinvičan observatorii|Kunigahan Grinvičan observatorijaspäi]]. Tarkoiktoid [[hronometr]]id edhepandud Grinvičan aiganke kävutihe [[časud|časuid]] sinhroniziruimha. Vodele [[1855. voz'|1855]] Suren Britanijan časuiden enambuz oli edhepandud Grinvičan aigan mödhe, no uz' aig tegihe oficialižikš kaiked Britanijadme käskusen otandan jäl'ghe vl 1880 elokun 2. päivän — «Akt aigan lugendas». === Aigvöhišton leviganduz kaiked mail'madme === Kanadalaine [[Fleming Sendford|Sendford Fleming]]-ser da raudteiden inžener oli ezmäižen mehen aigvöiden šingoteses kaiked mirudme da aigan kaičendas. Vl 1879 uhokun 8. päivän hän pidi ezinendan konferencijan aigan, kudamb oli männu Kanadan institutas [[Toronto]]-lidnas. Fleming lugi muga, miše ühthižen aigan problem om globaline i sidä ei voi pätta aigvöiden jurdundal vaiše Pohjoižamerikan territorijal. Nece tedomez' avaiži ičeze mel'pideged erazvuiččiden rahvahidenkeskeižiden konferencijoiden aigan. Hänen augtaričendad 24 mail'man aigvönes lugetihe elohomänmatomaks molembad ohjastused da tedomehed, se oli ani uz' da originaline meletuz. Vl [[1884. voz'|1884]] redukus [[Rahvahidenkeskeine meridialine konferencii]] [[Vašington (lidn)|Vašington-lidnas (Kolumbijan federaline ümbrik)]] kerazi 41 ezitajad 25 mail'man valdkundaspäi ümbripagižmaha aigan märičendan problemoid. Ottihe pätandoid konferencijan satuseks, alleanttud oma niiden keskes: * Rekomendacii kävutada ühthišt mail'man meridianad aigan auglugendaks. * Rekomenduihe otta mugoižeks ühthižeks meridianaks [[Grinvičan observatorii|Grinvičan observatorijan]] päteleskopad läbitai meridian. * Pidust lugetas neciš meridianaspäi päivnouzm- da päivlaskmpolihe, molembiš poliš om 180°. * Rekomendacii kaikiden valdkundoiden täht otmaha universališt päiväd, sidä märitihe päiväižen aigaks, kudamb zavodiše kesköl Grinvičas da mülüb 24 časud. * Navigacižed da astronomižed päiväd (päivesed) kaikjal zavodidas [[keskö]]l, eile [[keskpäiv]]äl (keskpäiväl oli edel sidä). * Tarbiž abutada kaikile tehnižile tedoidusile, kudambad levitadas [[metrine märišt|decimaližen märišton]] kävutandad jagamha aigad da avarut. Nened pätandad oliba vahvištadud 22 valdkundal ([[Dominikanine Tazovaldkund]] änesti vasthapäi, [[Francii]] da [[Brazilii]] pidihe änestusespäi). Edel [[1929. voz'|1929. vot]] valdkundoiden enambuz oti kerdašt ühten časunke aigvöd, no nügüd'aigan-ki om severz' Grinvičan časuidenke eile kerdoiš aigvöid. === Venäma da Nevondkundaline Ühtištuz === Vl 1884 [[Struve Otto|Otto Struve]]-astronom edesti Venälašt imperijad Rahvahidenkeskeižen meridialižen konferencijan aigan. Hän ičeze satusenladindas arvosteli negativižikš aigvöiden projektad. Venäman ohjastuz ei olend ühtneškandenu rahvahidenkeskeižhe sistemha, sišpäi ei olend olmas aigvöid Venämas ani [[Redukun revolücii|Redukun revolücijhasai]]. Vl 1919 [[VNFST:n Rahvahaližiden Komissariden Nevondkund]] käski alajagada valdkundad 11 aigvöhö<ref>[http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_441.htm Постановление от 8 февраля 1919 года «О введении счёта времени по международной системе часовых поясов».] {{ref-ru}}</ref>, Evropas da Päivlaskmaižes Sibiriš — röunoidenke päazjas jogidme da raudteidme. Sen jäl'ghe vozil 1956<ref>Решение Междуведомственной комиссии единой службы времени при Комитете стандартов, мер и измерительных приборов при Совете Министров СССР от 28 мая 1956 года «Об установлении новых границ часовых поясов на территории СССР». {{ref-ru}}</ref>, 1980<ref>Постановление Совмина СССР от 24.10.1980 № 925 «О порядке исчисления времени на территории СССР». {{ref-ru}}</ref> da 1992<ref name=":1">Постановление Правительства РФ от 8 января 1992 г. № 23 «О порядке исчисления времени на территории Российской Федерации» {{ref-ru}}</ref> nenid röunoid vajehtihe sijaližen topografijan da administrativižiden röunoiden tagut. Äjan paksumba regionad (vai regionan palad) kävutaškanziba läheližen (päivlaskmaižen tobjimalaz) aigvönen aigad aigvöiden röunoiden oficialižita vajehtusita. Mugoižen radon znamasine pala kirjutadud laskendoikš ohjastusen käskuses vl 1992 vilukun 8. päivälpäi<ref name=":1"/>. Vl 2010 keväz'kun 28. päivän möst mugošt tegihe, [[Venälaine Federacii|VF]]:n 5 regionad kävutaškanziba läheližen päivlaskmaižen aigvön sijališt aigad. Aigvöd oliba olmas oficialižikš vhesai 2011. Vl 2011 «Aigan lugendas»-käskuz tuli väghe, siš om uz' '''[[aigzon]]'''-tärtuz, kudamb erineb vähän '''aigvö'''-tärtusenke. Ohjastusen käskusen mödhe vlpäi 2011 elokun 31. päivälpäi<ref>Постановление от 31 августа 2011 г. № 725 «О составе территорий, образующих каждую часовую зону, и порядке исчисления времени в часовых зонах, а также о признании утратившими силу отдельных постановлений Правительства Российской Федерации» {{ref-ru}}</ref>, VF:n territorijal pandud 9 aigzonad. Vl 2014 heinkun 1. päivän käskust toižetihe. Vajehtused kosketiba aigzonoiden röunoid. Käskusen mödhe<ref>[http://pravo.gov.ru:8080/page.aspx?111660 Система официального опубликования правовых актов в электронном виде.] {{ref-ru}}</ref>, vl 2014 redukun 26. päivän častomarašt veihe ühtes časus tagaze üks'kerdaižikš da kaikeks aigaks («tal'veližeks» aigaks)<ref>Dekretaig pördutihe faktižešti, hot' käskuses necidä tärtust eile. Dekretaigan mödhe NSTÜ eli vozil 1930-1980.</ref>. == Aigvöd avol'jaižel merel == Vodele [[1920. voz'|1920]] kaik laivad merol eliba todesižen (astronomižen) sijaližen aigan mödhe. Ned panihe častomaraižid öl vai päidusel muga, miše časuil oliži 12 («keskpäiv») laivmeridianad Päiväižen läbitusen aigan. Sen täht lugetihe laivan pigut da ted. Vl 1917 Angliž-Francine «Aigan kaičendha näht avol'jaižel merel»-konferencii rekomendui kaikile (soda- vai ei) olijoile merol laivile pidamha aigvöiden standartad. Ku laiv oli erasen valdkundan territorialižil vezil, ka se pidi necen valdkundan standartišt aigad. Laivan tulendan toižhe aigvöhö jäl'ghe kapitanal oli laskend sirta laivan častomarašt vai ei — kut hän tahtoi. Voziden 1920 da 1925 keskes flotilijoiden enambuz oti aigvöid da nenid ohjandimid kävutamha, no vaiše erased ripmatomad torgovanad tegihe sidä-žo edel Tošt mail'man sodad. Laivan časuiš da päivitajankirjoiš aig ozutihe «aigvönen ümbrikirjutamižen» ühtes. Toižin sanoin, časuiden lugumär ozutihe ližadamha vönen aigha keskmäižen aigan Grinvičan mödhe (GMT) sandan täht. Grinvičan aigvön nol', negativižed znamoičendad -1...-12 luguidenke päivlaskmaižiden aigvöiden täht da pozitivižed (+1...+12) — päivnouzmaižiden täht (tarkoiged valdkundan aig) kävutihe ezmäižen kerdan arni laivištol. Aigvöiden rahvahidenkeskeižed röunad kuivudme mändas zigzaganvuiččikš. Niid erineden, rahvahidenkeskeižed aigvöiden meriröunad mändas meridianidme, päiči valdkundoiden territorialižiš veziš. == Homaičendad == <references /> [[Kategorii:Aigvöd]] kkeru5grmt30ajqe3cbv4ln3fmjac4b wikitext text/x-wiki 0 9331 60961 2014-10-27T18:58:00Z Koiravva 1717 Om läbioigetud [[Latvii]]-lehtpolele #REDIRECT [[Latvii]] of35zivxj0v9bjsxhyx8eofamojg7my wikitext text/x-wiki 0 9332 60964 2014-10-27T19:30:50Z Koiravva 1717 Om sätud uz' lehtpol', kudamban südäiolend om ''''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heini...' '''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heiničmaikš, [[nit|nituikš]]). == Heinäntegoho sidotud vepsän tärtused == == Radoiden järgenduz == Zavottas nitta päidusen aigan kastkedme. Heinäd nittas rivil, ani sen jäl'ghe heittas niid — vidodas [[harav]]oiden varzil heredambaižen kuivatesen täht. Tehtas mugoižid rohkotandoid kogonaižen päivän päiväižen räkištajiš sädegiš. Ehtal haravoidas rohkotadud da kuivan polhe heinäd satlainhil, toižin sanoin — pit'kil grädoil, a sid' niišpäi pandas satoid (toižikš korktoid kogoid). {{stub}} [[Kategorii:Maižanduzradod]] [[Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe]] 820129i6gd0to1b56ed2wg6nu15h9ux wikitext text/x-wiki 60965 60964 2014-10-27T20:38:57Z Koiravva 1717 '''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heiničmaikš, [[nit|nituikš]]). == Heinäntegoho sidotud vepsän tärtused == == Instrumentad heinäntegon täht == * [[Hang]] * [[Harav]] * [[Heinännitim]] ([[Nitandmašin]]) * [[Lituuk]] * [[Sabilahad]] == Radoiden järgenduz == Zavottas nitta päidusen aigan [[kaste|kastkedme]]. Heinäd nittas rivil, ani sen jäl'ghe heittas niid — vidodas [[harav]]oiden varzil heredambaižen kuivatesen täht. Tehtas mugoižid rohkotandoid kogonaižen päivän päiväižen räkištajiš sädegiš. Ehtal haravoidas rohkotadud da kuivan polhe heinäd satlainhil, toižin sanoin — pit'kil grädoil, a sid' niišpäi pandas satoid (toižikš korktoid kogoid). Toižel päiväl kastken lähtandan jäl'ghe nenid lämptunuzid satoid levitadas ümbri (''kodvotadas''), a edel ehtad keratas satoihe möst, kegoihe da sabroihe. Pidadas mugošt satusen järgendust poudan aigan. Kuiži pil'vestub da paneškandeb [[sadeged|sadegid]], ka se jügendab heinäntegod. Pil'viden nähten napridas panda vihandad heinäd satoihe rigehtusi. Tuleb hüvä sä — satoid levitadas, käroutas heinäd sen täudhe kuivateshesai. Küllästoitai longi tehtas tradicionižen blödiden keradusenke. Heinäntegon täht ottas heitajid vezinäl'gad jomid. == Heinhä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesed == === Muštatišed === <blockquote> * ''Hein ei hebonno kävele.'' * ''Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.'' * ''Sä heinäd paneb.'' </blockquote> === Ozoitez === <blockquote> Jäniš jädme, a vill madme (heinregi). </blockquote> == Irdkosketused == * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=57 Heinäntego // Vepsän kelen korpus. — #57.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=22 Hiin'antego // Vepsän kelen korpus. — #22.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=104 Kut mijau hiinan pandas // Vepsän kelen korpus. — #104.] {{Commonscat|Category:Haymaking}} {{stub}} [[Kategorii:Maižanduzradod]] [[Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe]] tl2szizfyt0j66hgw58pkn0xeraht16 wikitext text/x-wiki 60966 60965 2014-10-27T20:52:19Z Koiravva 1717 [[Fail:File:Sexten-Sesto Heu 4.JPG|thumb|right|250px|Heinarz' katusenke.]] '''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heiničmaikš, [[nit|nituikš]]). == Heinäntegoho sidotud vepsän tärtused == == Instrumentad heinäntegon täht == * [[Hang]] * [[Harav]] * [[Heinännitim]] ([[Nitandmašin]]) * [[Lituuk]] * [[Sabilahad]] == Radoiden järgenduz == Zavottas nitta päidusen aigan [[kaste|kastkedme]]. Heinäd nittas rivil, ani sen jäl'ghe heittas niid — vidodas [[harav]]oiden varzil heredambaižen kuivatesen täht. Tehtas mugoižid rohkotandoid kogonaižen päivän päiväižen räkištajiš sädegiš. Ehtal haravoidas rohkotadud da kuivan polhe heinäd satlainhil, toižin sanoin — pit'kil grädoil, a sid' niišpäi pandas satoid (toižikš korktoid kogoid). Toižel päiväl kastken lähtandan jäl'ghe nenid lämptunuzid satoid levitadas ümbri (''kodvotadas''), a edel ehtad keratas satoihe möst, kegoihe da sabroihe. Pidadas mugošt satusen järgendust poudan aigan. Kuiži pil'vestub da paneškandeb [[sadeged|sadegid]], ka se jügendab heinäntegod. Pil'viden nähten napridas panda vihandad heinäd satoihe rigehtusi. Tuleb hüvä sä — satoid levitadas, käroutas heinäd sen täudhe kuivateshesai. Küllästoitai longi tehtas tradicionižen blödiden keradusenke. Heinäntegon täht ottas heitajid vezinäl'gad jomid. == Heinhä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesed == === Muštatišed === <blockquote> * ''Hein ei hebonno kävele.'' * ''Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.'' * ''Sä heinäd paneb.'' </blockquote> === Ozoitez === <blockquote> Jäniš jädme, a vill madme (heinregi). </blockquote> == Irdkosketused == * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=57 Heinäntego // Vepsän kelen korpus. — #57.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=22 Hiin'antego // Vepsän kelen korpus. — #22.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=104 Kut mijau hiinan pandas // Vepsän kelen korpus. — #104.] {{Commonscat|Category:Haymaking}} {{stub}} [[Kategorii:Maižanduzradod]] [[Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe]] 4ocw7hsz2ftbdnfguzsnxvkqyl0sy7p wikitext text/x-wiki 60967 60966 2014-10-27T20:53:31Z Koiravva 1717 [[Fail:Sexten-Sesto Heu 4.JPG|thumb|right|250px|Heinarz' katusenke.]] '''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heiničmaikš, [[nit|nituikš]]). == Heinäntegoho sidotud vepsän tärtused == == Instrumentad heinäntegon täht == * [[Hang]] * [[Harav]] * [[Heinännitim]] ([[Nitandmašin]]) * [[Lituuk]] * [[Sabilahad]] == Radoiden järgenduz == Zavottas nitta päidusen aigan [[kaste|kastkedme]]. Heinäd nittas rivil, ani sen jäl'ghe heittas niid — vidodas [[harav]]oiden varzil heredambaižen kuivatesen täht. Tehtas mugoižid rohkotandoid kogonaižen päivän päiväižen räkištajiš sädegiš. Ehtal haravoidas rohkotadud da kuivan polhe heinäd satlainhil, toižin sanoin — pit'kil grädoil, a sid' niišpäi pandas satoid (toižikš korktoid kogoid). Toižel päiväl kastken lähtandan jäl'ghe nenid lämptunuzid satoid levitadas ümbri (''kodvotadas''), a edel ehtad keratas satoihe möst, kegoihe da sabroihe. Pidadas mugošt satusen järgendust poudan aigan. Kuiži pil'vestub da paneškandeb [[sadeged|sadegid]], ka se jügendab heinäntegod. Pil'viden nähten napridas panda vihandad heinäd satoihe rigehtusi. Tuleb hüvä sä — satoid levitadas, käroutas heinäd sen täudhe kuivateshesai. Küllästoitai longi tehtas tradicionižen blödiden keradusenke. Heinäntegon täht ottas heitajid vezinäl'gad jomid. == Heinhä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesed == === Muštatišed === <blockquote> * ''Hein ei hebonno kävele.'' * ''Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.'' * ''Sä heinäd paneb.'' </blockquote> === Ozoitez === <blockquote> Jäniš jädme, a vill madme (heinregi). </blockquote> == Irdkosketused == * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=57 Heinäntego // Vepsän kelen korpus. — #57.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=22 Hiin'antego // Vepsän kelen korpus. — #22.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=104 Kut mijau hiinan pandas // Vepsän kelen korpus. — #104.] {{Commonscat|Category:Haymaking}} {{stub}} [[Kategorii:Maižanduzradod]] [[Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe]] 543vayz6g4fovpz5jz0f455hxl581zo wikitext text/x-wiki 60968 60967 2014-10-27T20:58:31Z Koiravva 1717 [[Fail:Sexten-Sesto Heu 4.JPG|thumb|right|250px|Heinarz' katusenke.]] '''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heiničmaikš, [[nit|nituikš]]). == Heinäntegoho sidotud vepsän tärtused == == Instrumentad heinäntegon täht == * [[Hang]] * [[Harav]] * [[Heinännitim]] ([[Nitandmašin]]) * [[Lituuk]] * [[Sabilahad]] == Radoiden järgenduz == Zavottas nitta päidusen aigan [[kaste|kastetme]]. Heinäd nittas rivil, ani sen jäl'ghe heittas niid — vidodas [[harav]]oiden varzil heredambaižen kuivatesen täht. Tehtas mugoižid rohkotandoid kogonaižen päivän päiväižen räkištajiš sädegiš. Ehtal haravoidas rohkotadud da kuivan polhe heinäd satlainhil, toižin sanoin — pit'kil grädoil, a sid' niišpäi pandas satoid (toižikš korktoid kogoid). Toižel päiväl kastken lähtandan jäl'ghe nenid lämptunuzid satoid levitadas ümbri (''kodvotadas''), a edel ehtad keratas satoihe möst, kegoihe da sabroihe. Pidadas mugošt satusen järgendust poudan aigan. Kuiži pil'vestub da paneškandeb [[sadeged|sadegid]], ka se jügendab heinäntegod. Pil'viden nähten napridas panda vihandad heinäd satoihe rigehtusi. Tuleb hüvä sä — satoid levitadas, käroutas heinäd sen täudhe kuivateshesai. Küllästoitai longi tehtas tradicionižen blödiden keradusenke. Heinäntegon täht ottas heitajid vezinäl'gad jomid. == Heinhä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesed == === Muštatišed === <blockquote> * ''Hein ei hebonno kävele.'' * ''Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.'' * ''Sä heinäd paneb.'' </blockquote> === Ozoitez === <blockquote> Jäniš jädme, a vill madme (heinregi). </blockquote> == Irdkosketused == * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=57 Heinäntego // Vepsän kelen korpus. — #57.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=22 Hiin'antego // Vepsän kelen korpus. — #22.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=104 Kut mijau hiinan pandas // Vepsän kelen korpus. — #104.] {{Commonscat|Category:Haymaking}} {{stub}} [[Kategorii:Maižanduzradod]] [[Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe]] ktbiyu4kdlsy4diz6kq8hrl6w5g4d51 wikitext text/x-wiki 60969 60968 2014-10-27T20:59:29Z Koiravva 1717 [[Fail:Sexten-Sesto Heu 4.JPG|thumb|right|250px|Heinarz' katusenke.]] '''Heinäntego''' om [[hein]]än nitand kuimha, kuivan heinän varhapanend. Sija, kus tehtas sidä, nimitase '''[[heinmad|heinmaikš]]''' (heiničmaikš, [[nit|nituikš]]). == Heinäntegoho sidotud vepsän tärtused == == Instrumentad heinäntegon täht == * [[Hang]] * [[Harav]] * [[Heinännitim]] ([[Nitandmašin]]) * [[Lituuk]] * [[Sabilahad]] == Radoiden järgenduz == Zavottas nitta päidusen aigan [[kaste]]tme. Heinäd nittas rivil, ani sen jäl'ghe heittas niid — vidodas [[harav]]oiden varzil heredambaižen kuivatesen täht. Tehtas mugoižid rohkotandoid kogonaižen päivän päiväižen räkištajiš sädegiš. Ehtal haravoidas rohkotadud da kuivan polhe heinäd satlainhil, toižin sanoin — pit'kil grädoil, a sid' niišpäi pandas satoid (toižikš korktoid kogoid). Toižel päiväl kastken lähtandan jäl'ghe nenid lämptunuzid satoid levitadas ümbri (''kodvotadas''), a edel ehtad keratas satoihe möst, kegoihe da sabroihe. Pidadas mugošt satusen järgendust poudan aigan. Kuiži pil'vestub da paneškandeb [[sadeged|sadegid]], ka se jügendab heinäntegod. Pil'viden nähten napridas panda vihandad heinäd satoihe rigehtusi. Tuleb hüvä sä — satoid levitadas, käroutas heinäd sen täudhe kuivateshesai. Küllästoitai longi tehtas tradicionižen blödiden keradusenke. Heinäntegon täht ottas heitajid vezinäl'gad jomid. == Heinhä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesed == === Muštatišed === <blockquote> * ''Hein ei hebonno kävele.'' * ''Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.'' * ''Sä heinäd paneb.'' </blockquote> === Ozoitez === <blockquote> Jäniš jädme, a vill madme (heinregi). </blockquote> == Irdkosketused == * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=57 Heinäntego // Vepsän kelen korpus. — #57.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=22 Hiin'antego // Vepsän kelen korpus. — #22.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=104 Kut mijau hiinan pandas // Vepsän kelen korpus. — #104.] {{Commonscat|Category:Haymaking}} {{stub}} [[Kategorii:Maižanduzradod]] [[Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe]] 89lrs28svp3hj9s3c1wrgm15rwgzlhi wikitext text/x-wiki 0 9333 60970 2014-10-27T21:09:29Z Koiravva 1717 Om läbioigetud [[Aigvö]]-lehtpolele #REDIRECT [[Aigvö]] j1oohj737wnvfxkrrypggxovgda9f5h wikitext text/x-wiki